કરવા ચોથ : હિન્દુ સમાજનો મુખ્ય તહેવાર

કરવા ચોથ એ હિન્દુઓનો મુખ્ય તહેવાર છે. તે ભારતના પંજાબ, ઉત્તરપ્રદેશ, હરિયાણા, મધ્યપ્રદેશ અને રાજસ્થાનમાં કાર્તિક મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્થી ઉપર ઉજવવામાં આવે છે. આ તહેવાર સૌભાગ્યવતી (સુહાગિન)ની મહિલાઓ દ્વારા ઉજવવામાં આવે છે. આ ઉપવાસ લગભગ પાંચ વાગ્યા પછી સવારે સૂર્યોદય પહેલાં શરૂ થાય છે અને રાત્રે ચંદ્રદર્શન પછી પૂર્ણ થાય છે. ગ્રામીણ મહિલાઓથી માંડીને આધુનિક મહિલાઓ સુધીની તમામ મહિલાઓ ખૂબ જ આદર અને ઉત્સાહથી કરવાચૌથના વ્રતનું પાલન કરે છે. શાસ્ત્રો અનુસાર આ વ્રત કાર્તિક મહિનાના કૃષ્ણપક્ષ દિવસે પતિની દીર્ધાયુષ્ય અને અખંડ સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત કરવા અર્પણ કરવામાં આવે છે. કરવચૌથમાં પણ સંકષ્ટિ ગણેશ ચતુર્થીની જેમ દિવસભર ઉપવાસ રાખવાનો અને રાત્રે ચંદ્રને અર્ધ્ય આપ્યા પછી જ ખાવાનો કાયદો છે. હાલના સમયમાં મોટાભાગની મહિલાઓ તેમના કુટુંબમાં પ્રચલિત રિવાજ પ્રમાણે કરવાવૌથ વ્રતોત્સવની ઉજવણી કરે છે, પરંતુ મોટાભાગની સ્ત્રીઓ નિઃશુલ્ક રહે છે અને ચંદ્ર ઉદયની રાહ જુએ છે. કાર્તિક કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્થી ઉપર કરકચતુર્થી (કરવ-ચોથ) ઉપવાસ કરવાનો નિયમ છે. આ વ્રતની વિશેષતા એ છે કે, ભાગ્યશાળી મહિલાઓને જ આ ઉપવાસ કરવાનો અધિકાર છે. સ્ત્રી કોઈપણ વય, જાતિ, વર્ણ, સંપ્રદાયની હોવી જોઈએ, દરેકને આ ઉપવાસ કરવાનો અધિકાર છે. તે નસીબદાર મહિલાઓ (સુહાગિન) જેઓ તેમના પતિની ઉંમર, આરોગ્ય અને સારા નસીબની ઇચ્છા રાખે છે, આ ઉપવાસ રાખે છે.
આ વ્રત દર વર્ષે ૧૨ વર્ષ અથવા ૧૬ વર્ષ સુધી સતત રાખવામાં આવે છે. સમયગાળો પૂરો થયા પછી આ વ્રતનો પાઠ કરવામાં આવે છે. સુહાગિન સ્ત્રીઓ જેઓ પોતાનું જીવન રાખવા માંગે છે તે આજીવન આ ઉપવાસ કરી શકે છે. આ ઉપવાસ જેવું બીજું કોઈ ભાગ્યશાળી ઉપવાસ નથી. તેથી, સુહાગિન મહિલાઓએ તેમના સુહાગના રક્ષણ માટે આ ઉપવાસ કરવો જોઈએ. જોકે ભારતમાં ચોથ માતાજીનું મંદિર છે, પરંતુ સૌથી પ્રાચીન અને સૌથી પ્રસિધ્ધ મંદિર રાજસ્થાન રાજ્યના સવાઈ માધોપુર જિલ્લાના બરવાડાના ચોથ ગામમાં સ્થિત છે. આ ગામનું નામ બરવાડાથી બદલીને ચોથ માતાના નામે બરવાડા થઈ ગયું. ચોથ માતા મંદિરની સ્થાપના મહારાજા ભીમસિંહ ચૌહાણે કરી હતી.
આખા ભારત દેશમાં કરવાચૌથના વ્રતનો તહેવાર ઉજવવામાં આવ્યો, ખાસ કરીને આ વ્રત ઉત્તર ભારતમાં ઉજવવાની પ્રથા છે, પરંતુ હિન્દી ફિલ્મો તથા સીરીયલોમાં વિષેશ રીતે આ વ્રતનું મહત્વ દેખાડતા હોય, આ વ્રત ખુબ લોકપ્રિય થયુ છે, આ વ્રતમાં સૌભાગ્યવતી સ્ત્રીઓ પોતાના પતિની લાંબી આયુ તથા સારા સ્વાસ્થ્યની મનોકામના માટે કરવા ચોથનાં માતાજીની પૂજા કરે છે. આ વ્રતમાં સૌભાગ્યવતી સ્ત્રીઓ વહેલી સવારના ત્રણ વાગ્યે ઉઠી પોતાની સાસુ દ્વારા આપવામાં આવેલી સરગી (ફળ-મીઠુદુધ) પ્રસાદ રૂપે ગ્રહણ કરે છે, ત્યારબાદ આખો દિવસ કોરો ઉપવાસ કરે છે, અને રાત્રે સોળે શણગાર સજી ચારળી દ્વારા ચંદ્રના દર્શન કરી પોતાના પતિનો ચહેરો જુએ છે, ત્યારબાદ પતિના હાથે જળ ગ્રહણ કરી ખુબજ કઠણવ્રતનું સમાપન કરે છે.

Leave A Reply