જૂનાગઢના શિક્ષિકા મીરા વૈષ્ણવને રાજ્યકક્ષાનો ‘પ્રકૃતિ મિત્ર એવોર્ડ-2026’, પર્યાવરણ સંરક્ષણની કામગીરી બદલ બેવડું સન્માન

જૂનાગઢ,તા.૨૧
જૂનાગઢ જિલ્લાના શિક્ષણ અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર કામગીરી કરનારા શિક્ષિકા સુશ્રી મીરા સતિષભાઈ વૈષ્ણવને રાજ્યકક્ષાના ‘પ્રકૃતિ મિત્ર એવોર્ડ-2026’થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. બનાસકાંઠા જિલ્લાના હડાદ ખાતે યોજાયેલા રાજ્યકક્ષાના સન્માન સમારોહમાં તેમને પર્યાવરણ જતન, વૃક્ષારોપણ, પ્રકૃતિ શિક્ષણ અને વિદ્યાર્થીઓમાં પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ ફેલાવવાની કામગીરી બદલ આ એવોર્ડ એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. આ સાથે મીરા વૈષ્ણવને પ્રકૃતિ મિત્ર ગ્રુપ ગુજરાતના જૂનાગઢ જિલ્લા કન્વીનર તરીકે પણ સન્માનિત કરવામાં આવતાં તેમને બેવડું સન્માન પ્રાપ્ત થયું હતું.
ગુરુદેવ શ્રી શ્રી રવિશંકરજીની પ્રેરણા અને આશીર્વાદથી તથા ખેડબ્રહ્માના કિશનચંદ ટેકચંદ પરિવારના સૌજન્યથી પ્રકૃતિ મિત્ર ગ્રુપ ગુજરાત દ્વારા ‘પ્રકૃતિ મિત્ર એવોર્ડ-2026’ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. બનાસકાંઠા જિલ્લાના હડાદ ખાતે આવેલા વાત્સલ્યધામ શિક્ષણ અને સેવા સંકુલમાં યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં ગુજરાતના વિવિધ જિલ્લાઓમાંથી પર્યાવરણ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે કાર્યરત પ્રકૃતિપ્રેમીઓને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
આ કાર્યક્રમમાં જૂનાગઢ જિલ્લાના ચણાકા ખાતે આવેલી શ્રી સ્વામી વિવેકાનંદ વિનય મંદિરના શિક્ષિકા મીરા સતિષભાઈ વૈષ્ણવની રાજ્યકક્ષાના એવોર્ડ માટે પસંદગી કરવામાં આવી હતી. શિક્ષણની સાથે પર્યાવરણ સંરક્ષણને જોડીને વિદ્યાર્થીઓમાં પ્રકૃતિ પ્રત્યે પ્રેમ અને જવાબદારીની ભાવના વિકસાવવા માટે તેઓ લાંબા સમયથી વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ ચલાવી રહ્યા છે.
પ્રકૃતિ મિત્ર ગ્રુપ ગુજરાત દ્વારા દર વર્ષે પર્યાવરણ સંરક્ષણ, વૃક્ષારોપણ, પ્રકૃતિ જતન અને જીવદયા જેવા ક્ષેત્રોમાં વિશિષ્ટ કામગીરી કરનારા વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓને સન્માનિત કરવામાં આવે છે. આ સન્માન માટે શિક્ષકો, ખેડૂતો, વેપારીઓ, વિવિધ વ્યવસાયકારો, સરકારી અધિકારીઓ, સામાજિક કાર્યકરો તેમજ સ્વૈચ્છિક અને સેવાભાવી સંસ્થાઓ સાથે સંકળાયેલા પ્રકૃતિપ્રેમીઓની પસંદગી કરવામાં આવે છે.
આ વર્ષે જૂનાગઢ જિલ્લામાંથી મીરા વૈષ્ણવની પસંદગી કરવામાં આવતાં તેમની પર્યાવરણલક્ષી શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓને રાજ્યકક્ષાએ માન્યતા મળી છે.
મીરા વૈષ્ણવ પોતાની શાળામાં વિદ્યાર્થીઓને માત્ર પાઠ્યપુસ્તક આધારિત શિક્ષણ પૂરતું મર્યાદિત રાખવાને બદલે પ્રકૃતિ સાથે સીધો સંપર્ક થાય તેવી પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરે છે. તેમના માર્ગદર્શન હેઠળ શાળામાં ઇકો ક્લબ, પર્યાવરણ પ્રયોગશાળા, બીજ બેંક અને પ્રકૃતિ મંડળ જેવી પ્રવૃત્તિઓ ચલાવવામાં આવે છે.
આ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને વૃક્ષો, વનસ્પતિ, બીજ સંરક્ષણ, જૈવવિવિધતા અને પર્યાવરણના મહત્વ અંગે સમજ આપવામાં આવે છે. સાથે જ પ્રકૃતિના જતન માટે વ્યક્તિગત અને સામૂહિક સ્તરે કયા પ્રયાસો કરી શકાય તે અંગે પણ માર્ગદર્શન આપવામાં આવે છે.
ખાસ કરીને શાળામાં કાર્યરત ઇકો ક્લબ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને પર્યાવરણલક્ષી પ્રવૃત્તિઓમાં જોડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. પર્યાવરણ પ્રયોગશાળા દ્વારા વિવિધ પ્રયોગો અને નિરીક્ષણ આધારિત પ્રવૃત્તિઓથી વિદ્યાર્થીઓમાં વૈજ્ઞાનિક અભિગમ વિકસાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.
બીજ બેંક જેવી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને બીજનું મહત્વ, વિવિધ વનસ્પતિઓની ઓળખ અને પ્રકૃતિના સંરક્ષણ અંગે વ્યવહારુ સમજ આપવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત પ્રકૃતિ મંડળ દ્વારા વિદ્યાર્થીઓમાં પર્યાવરણ પ્રત્યે જાગૃતિ વધારવાના પ્રયાસો કરવામાં આવે છે.
મીરા વૈષ્ણવ વનવિભાગ દ્વારા યોજાતી પ્રકૃતિ શિક્ષણ શિબિરોમાં તજજ્ઞ તરીકે પણ સેવાઓ આપે છે. આ શિબિરોમાં તેઓ વિદ્યાર્થીઓને પ્રકૃતિ, વન્યજીવન અને પર્યાવરણ સાથે જોડાયેલા વિવિધ વિષયો અંગે માર્ગદર્શન આપે છે.
તેઓ વિદ્યાર્થીઓને અલગ-અલગ સ્થળોએ યોજાતી પ્રકૃતિ શિક્ષણ શિબિરોમાં લઈ જઈને પ્રત્યક્ષ અનુભવ દ્વારા શિક્ષણ આપવાનો પ્રયાસ કરે છે. આ પ્રવૃત્તિઓનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓને પ્રકૃતિની નજીક લાવવાનો અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ પ્રત્યે તેમની જવાબદારી વધારવાનો છે.
વિદ્યાર્થીઓને અનુભવ આધારિત શિક્ષણ મળી રહે તે માટે મીરા વૈષ્ણવે અત્યાર સુધીમાં 160થી વધુ સ્થળોની ક્ષેત્રિય મુલાકાતો કરાવી હોવાનું જણાવાયું છે.
આ મુલાકાતો દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓને વિવિધ સ્થળોની પર્યાવરણીય વિશેષતાઓ, પ્રાકૃતિક સંસાધનો અને આસપાસના પર્યાવરણનું નિરીક્ષણ કરવાની તક આપવામાં આવી છે. આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓથી વિદ્યાર્થીઓ વર્ગખંડમાં શીખેલા વિષયોને વાસ્તવિક પરિસ્થિતિ સાથે જોડીને સમજી શકે છે.
શિક્ષણક્ષેત્રે તેમના આ નવતર પ્રયોગની રાજ્યકક્ષાએ પણ પસંદગી કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે. અનુભવ આધારિત શિક્ષણને મહત્વ આપતી તેમની કામગીરીને આ સન્માનમાં વિશેષ સ્થાન મળ્યું છે.
પર્યાવરણ સંરક્ષણની સાથે મીરા વૈષ્ણવે પ્લાસ્ટિકના પુનઃઉપયોગ દ્વારા શૈક્ષણિક સાધનો બનાવવાની પ્રવૃત્તિ પણ હાથ ધરી છે.
તેમણે નકામા પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ કરીને ગણિત અને વિજ્ઞાન વિષયના આશરે 300 જેટલાં વિવિધ રમકડાં અને પ્રયોગાત્મક સાધનો તૈયાર કર્યા છે. આ સાધનો દ્વારા વિદ્યાર્થીઓને ગણિત અને વિજ્ઞાનના વિવિધ ખ્યાલો સરળ અને રસપ્રદ રીતે સમજાવવામાં મદદ મળે છે.
પ્લાસ્ટિકના પુનઃઉપયોગથી બનાવવામાં આવેલા આ શૈક્ષણિક સાધનોની નેશનલ ટોય ફેર માટે પણ પસંદગી કરવામાં આવી હોવાનું જણાવાયું છે.
આ પ્રવૃત્તિમાં પર્યાવરણ સંરક્ષણ અને શૈક્ષણિક નવીનતાનો સમન્વય જોવા મળે છે. એક તરફ નકામા પ્લાસ્ટિકનો ઉપયોગ કરીને શૈક્ષણિક સામગ્રી તૈયાર કરવામાં આવે છે, જ્યારે બીજી તરફ વિદ્યાર્થીઓને પ્રયોગો દ્વારા અભ્યાસ કરવાની તક મળે છે.
બનાસકાંઠાના હડાદ ખાતે યોજાયેલા સન્માન સમારોહમાં વિવિધ ક્ષેત્રના અગ્રણીઓ અને મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
કાર્યક્રમમાં મુખ્ય મહેમાન તરીકે સાબરકાંઠા જિલ્લાના સાંસદ શોભનાબેન બારૈયા હાજર રહ્યા હતા. આ ઉપરાંત વાહ સંસ્થાના ચેરમેન પ્રફુલભાઈ અમીન, આર્ટ ઓફ લિવિંગના સંજીવ કોઠારી અને જીગીશા કોઠારી ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
ખેડબ્રહ્માના કિશનચંદ ટેકચંદ પરિવારના સભ્યો તેમજ પ્રકૃતિ મિત્ર ગ્રુપ ગુજરાતના મુખ્ય સંયોજક ડૉ. રાકેશ કે. પ્રજાપતિએ પણ કાર્યક્રમમાં હાજરી આપી હતી. આ સાથે સંબંધિત શાળા મંડળના પ્રમુખ, મંત્રી અને અન્ય અગ્રણીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
આ પ્રસંગે ગુજરાતના વિવિધ જિલ્લાઓમાંથી પસંદગી પામેલા પર્યાવરણપ્રેમીઓને એવોર્ડ, આકર્ષક ભેટ અને પ્રસાદ આપીને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
પ્રકૃતિ મિત્ર ગ્રુપ ગુજરાત દ્વારા ચાલુ વર્ષે પર્યાવરણ જાગૃતિનું અભિયાન વધુ વ્યાપક બનાવવામાં આવ્યું હોવાનું જણાવાયું છે. આ અભિયાન સાથે ગુજરાતની 1,000થી વધુ શાળાઓ જોડાઈ હતી.
આ ઉપરાંત મહારાષ્ટ્રની આશરે 150 અને રાજસ્થાનની આશરે પાંચ શાળાઓ પણ પર્યાવરણલક્ષી પ્રવૃત્તિઓમાં સહભાગી બની હતી.
આ અભિયાન અંતર્ગત 25 ઓગસ્ટના રોજ વિવિધ શાળાઓમાં એકસાથે વૃક્ષારોપણ અને અન્ય પર્યાવરણલક્ષી પ્રવૃત્તિઓનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
આ સામૂહિક પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા વર્લ્ડ રેકોર્ડ નોંધાવવાની સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ હોવાનું આયોજકો દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું હતું. જોકે આ રેકોર્ડની નોંધણી કરનાર સંસ્થા અને પ્રમાણપત્ર અંગેની વિગતો આપવામાં આવી નથી.
પ્રકૃતિ મિત્ર ગ્રુપ ગુજરાત દ્વારા વિવિધ જિલ્લાઓમાં શાળાઓ, શિક્ષકો અને વિદ્યાર્થીઓને પર્યાવરણ સંરક્ષણની પ્રવૃત્તિઓમાં જોડવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. વૃક્ષારોપણ, પ્રકૃતિ શિક્ષણ અને જીવદયા જેવા વિષયો અંગે સમાજમાં જાગૃતિ વધારવાનું કાર્ય કરવામાં આવી રહ્યું છે.
આ કાર્યક્રમને સફળ બનાવવા રિહેન એચ. મહેતા વિદ્યાલય, માંકડીની વ્યવસ્થાપક સમિતિના સભ્યો, સમગ્ર સ્ટાફ પરિવાર, પ્રકૃતિ મિત્ર બાળકો અને વિવિધ જિલ્લાના કન્વીનરોએ મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપ્યું હતું.
કાર્યક્રમના આયોજનથી લઈને વિવિધ જિલ્લાઓમાંથી આવેલા મહેમાનો અને એવોર્ડ વિજેતાઓના સન્માન સુધીની કામગીરીમાં આયોજક ટીમે જહેમત ઉઠાવી હતી.
જૂનાગઢના શિક્ષિકા મીરા વૈષ્ણવને રાજ્યકક્ષાનો ‘પ્રકૃતિ મિત્ર એવોર્ડ-2026’ મળવાની સાથે જિલ્લા કન્વીનર તરીકે પણ સન્માનિત કરવામાં આવતાં તેમની શિક્ષણ અને પર્યાવરણ ક્ષેત્રની કામગીરીને વિશેષ ઓળખ મળી છે.
શાળામાં ઇકો ક્લબ, બીજ બેંક, પર્યાવરણ પ્રયોગશાળા અને પ્રકૃતિ મંડળ જેવી પ્રવૃત્તિઓ, 160થી વધુ ક્ષેત્રિય મુલાકાતો તથા પ્લાસ્ટિકના પુનઃઉપયોગથી બનાવેલા 300 જેટલાં શૈક્ષણિક સાધનો તેમની કામગીરીના મહત્વપૂર્ણ પાસાં રહ્યા છે.
પ્રકૃતિ મિત્ર ગ્રુપ ગુજરાત દ્વારા આગામી સમયમાં પણ પર્યાવરણ સંરક્ષણની પ્રવૃત્તિઓને વધુ વ્યાપક બનાવી શાળાઓ, વિદ્યાર્થીઓ અને સમાજના વિવિધ વર્ગોને આ અભિયાન સાથે જોડવાનો સંકલ્પ વ્યક્ત કરવામાં આવ્યો હતો.