કોઈ તકલીફ ન હોવા છતાં બ્લડ પ્રેશર વધી શકે છે! હાઈ BPને કેમ ન કરવું અવગણવું?
હાઈ બ્લડ પ્રેશરમાં ઘણી વખત સ્પષ્ટ લક્ષણો દેખાતા નથી; લાંબા સમય સુધી અનિયંત્રિત દબાણ હૃદય, મગજ, કિડની અને આંખો પર અસર કરી શકે છે
saurashtrabhoomi 
માથું દુખતું નથી, ચક્કર આવતા નથી અને રોજિંદા કામમાં પણ કોઈ તકલીફ નથી એટલે બ્લડ પ્રેશર સામાન્ય જ હશે—આવું માનવું યોગ્ય નથી. હાઈ બ્લડ પ્રેશર એટલે કે હાઇપરટેન્શનની ખાસિયત એ છે કે ઘણી વ્યક્તિઓમાં લાંબા સમય સુધી કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણ જોવા મળતું નથી. બ્લડ પ્રેશર માપવામાં આવે ત્યારે જ તે વધારે હોવાનું સામે આવી શકે છે.
હૃદય જ્યારે લોહીને શરીરમાં પંપ કરે છે ત્યારે લોહી રક્તવાહિનીઓની દિવાલ પર દબાણ કરે છે. આ દબાણને બ્લડ પ્રેશર કહેવામાં આવે છે. બ્લડ પ્રેશરની નોંધ બે આંકડામાં લેવામાં આવે છે. સિસ્ટોલિક અને ડાયસ્ટોલિક. એક જ વખત કોઈ રીડિંગ વધારે આવવાથી દરેક વ્યક્તિને હાઇપરટેન્શન હોવાનું નક્કી થઈ જતું નથી. યોગ્ય પદ્ધતિથી અલગ સમયે લેવાયેલા રીડિંગ અને વ્યક્તિની સમગ્ર આરોગ્ય સ્થિતિના આધારે ડૉક્ટર તેનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
બ્લડ પ્રેશર માપતી વખતે પણ કેટલીક બાબતો પરિણામને અસર કરી શકે છે. માપણી પહેલાં શારીરિક મહેનત, કેફીન, ધૂમ્રપાન અથવા તણાવથી રીડિંગ બદલાઈ શકે છે. ખોટી સાઇઝનો કફ અથવા માપણી દરમિયાન વાતચીત કરવાથી પણ પરિણામ પ્રભાવિત થઈ શકે છે. તેથી વારંવાર ઊંચું BP આવે તો યોગ્ય રીતે ફરી માપવું અને તબીબી સલાહ લેવી મહત્વપૂર્ણ છે.
લાંબા સમય સુધી બ્લડ પ્રેશર નિયંત્રણમાં ન રહે તો રક્તવાહિનીઓ અને શરીરના મહત્વપૂર્ણ અંગો પર વધારાનો ભાર પડી શકે છે. તેના કારણે સમય જતાં હૃદયરોગ, સ્ટ્રોક અને કિડની સંબંધિત સમસ્યાઓનું જોખમ વધી શકે છે. આંખની રક્તવાહિનીઓ પર પણ તેની અસર થઈ શકે છે.
ઉંમર, પરિવારનો ઇતિહાસ, વધુ વજન, ઓછી શારીરિક પ્રવૃત્તિ, વધુ મીઠાનું સેવન, તમાકુ અને વધુ આલ્કોહોલ જેવા અનેક પરિબળો હાઈ બ્લડ પ્રેશરના જોખમ સાથે જોડાયેલા છે. કેટલીક વ્યક્તિમાં કિડની, હોર્મોન સંબંધિત બીમારી અથવા ચોક્કસ દવાઓને કારણે પણ બ્લડ પ્રેશર વધી શકે છે.
હાઇપરટેન્શનની સારવાર દરેક વ્યક્તિ માટે એકસરખી નથી. જીવનશૈલીમાં જરૂરી ફેરફાર ઉપરાંત કેટલાક લોકોને દવાની જરૂર પડી શકે છે. BPની દવા શરૂ કર્યા પછી રીડિંગ સામાન્ય આવવા લાગે એટલે પોતાની રીતે દવા બંધ કરી દેવી યોગ્ય નથી. દવા બદલવી કે બંધ કરવી હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ જરૂરી છે.
ઘરે BP મશીનથી માપતા લોકો માટે પણ નિયમિત નોંધ રાખવી ઉપયોગી બની શકે છે. પરંતુ એક જ રીડિંગ જોઈને ગભરાઈ જવું અથવા પોતાની રીતે દવાની માત્રા બદલવી ન જોઈએ. સતત અસામાન્ય રીડિંગ આવે તો તે નોંધ ડૉક્ટરને બતાવી શકાય છે.
જો ખૂબ ઊંચા બ્લડ પ્રેશર સાથે છાતીમાં દુખાવો, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, અચાનક દૃષ્ટિમાં ફેરફાર, શરીરના એક ભાગમાં નબળાઈ, બોલવામાં તકલીફ અથવા અન્ય ગંભીર લક્ષણો જોવા મળે તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી જરૂરી છે.
હાઈ બ્લડ પ્રેશર ઘણી વખત શરીરને પહેલેથી કોઈ સ્પષ્ટ ચેતવણી આપતું નથી. તેથી ખાસ કરીને જોખમી પરિબળો ધરાવતા લોકો માટે નિયમિત બ્લડ પ્રેશર તપાસવું અને સતત ઊંચા રીડિંગ આવે તો યોગ્ય તબીબી મૂલ્યાંકન કરાવવું મહત્વપૂર્ણ છે.
){kind=small}