રાત્રે અચાનક પગના અંગૂઠામાં અસહ્ય દુખાવો થાય છે? ગાઉટનો હુમલો હોઈ શકે
સાંધામાં અચાનક તીવ્ર દુખાવો, સોજો, લાલાશ અને સ્પર્શ સહન ન થવો Gout સાથે જોડાયેલો હોઈ શકે છે; માત્ર યુરિક એસિડનો રિપોર્ટ જોઈને નિદાન કરવું યોગ્ય નથી
saurashtrabhoomi 
રાત્રે સૂતી વખતે બધું સામાન્ય હોય અને થોડા કલાકો પછી પગના મોટા અંગૂઠાના સાંધામાં એટલો તીવ્ર દુખાવો શરૂ થાય કે ચાદરનો હળવો સ્પર્શ પણ સહન ન થાય—આ પ્રકારનો અનુભવ ગાઉટના હુમલા દરમિયાન થઈ શકે છે. ગાઉટ એક પ્રકારનો સોજાવાળો સાંધાનો રોગ છે, જે શરીરમાં યુરિક એસિડ સાથે જોડાયેલી પ્રક્રિયાના કારણે થઈ શકે છે.
શરીર પ્યુરિન નામના પદાર્થોને તોડે ત્યારે યુરિક એસિડ બને છે. સામાન્ય રીતે તે લોહીમાં ભળી કિડની મારફતે પેશાબ સાથે બહાર નીકળે છે. પરંતુ કેટલીક વ્યક્તિમાં લોહીમાં યુરિક એસિડનું પ્રમાણ લાંબા સમય સુધી વધુ રહે ત્યારે તેના સ્ફટિકો સાંધાની આસપાસ જમા થઈ શકે છે. આ સ્ફટિકો અચાનક તીવ્ર સોજો અને દુખાવાની પ્રતિક્રિયા શરૂ કરી શકે છે.
ગાઉટ ખાસ કરીને પગના મોટા અંગૂઠાના સાંધાને અસર કરવા માટે જાણીતો છે, પરંતુ તે માત્ર અંગૂઠા સુધી મર્યાદિત નથી. ઘૂંટણ, પગની ઘૂંટી અને અન્ય સાંધામાં પણ ગાઉટનો હુમલો થઈ શકે છે. અસરગ્રસ્ત સાંધો સૂજી શકે છે, ગરમ કે લાલ દેખાઈ શકે છે અને સ્પર્શ કરતાં ખૂબ દુખી શકે છે.
એક મહત્વની બાબત એ છે કે લોહીમાં યુરિક એસિડ વધારે હોવું અને ગાઉટ હોવું એક જ બાબત નથી. ઘણા લોકોમાં યુરિક એસિડનું સ્તર ઊંચું હોવા છતાં ક્યારેય ગાઉટનો હુમલો થતો નથી. બીજી તરફ ગાઉટના તીવ્ર હુમલા દરમિયાન કરવામાં આવેલી એક જ યુરિક એસિડ તપાસ હંમેશા સમગ્ર સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરે એવું પણ નથી. તેથી માત્ર લેબોરેટરી રિપોર્ટ પરથી પોતાની રીતે ગાઉટનું નિદાન કરવું યોગ્ય નથી.
વારંવાર ગાઉટના હુમલા થવા પાછળ વ્યક્તિગત આરોગ્ય પરિસ્થિતિ, કિડનીની યુરિક એસિડ બહાર કાઢવાની ક્ષમતા, કેટલીક દવાઓ અને આહાર સહિત અનેક પરિબળો જવાબદાર હોઈ શકે છે. તેથી માત્ર કોઈ એક ખાદ્યપદાર્થને ગાઉટનું કારણ માનીને મનસ્વી રીતે ખૂબ કડક ડાયટ શરૂ કરવી યોગ્ય નથી.
ગાઉટની શંકા હોય ત્યારે ડૉક્ટર સાંધાની તપાસ, તબીબી ઇતિહાસ અને જરૂરી લોહીની તપાસ કરી શકે છે. કેટલાક કિસ્સામાં સાંધામાંથી પ્રવાહી લઈને તેમાં યુરેટ ક્રિસ્ટલ્સ છે કે નહીં તેની તપાસ પણ કરવામાં આવે છે. કારણ કે સાંધામાં ચેપ સહિતની બીજી સ્થિતિઓ પણ અચાનક સોજો અને દુખાવો કરી શકે છે.
ગાઉટનો તીવ્ર હુમલો શાંત થયા પછી પણ વારંવાર હુમલા થતા હોય તો લાંબા ગાળે યુરિક એસિડ નિયંત્રિત કરવાની જરૂર છે કે નહીં તે ડૉક્ટર નક્કી કરી શકે છે. પોતાની રીતે યુરિક એસિડ ઘટાડતી દવા શરૂ કે બંધ કરવી યોગ્ય નથી.
ખાસ કરીને કોઈ સાંધામાં પહેલી વખત અચાનક ખૂબ સોજો અને દુખાવો થયો હોય અને તેની સાથે તાવ કે ખૂબ અસ્વસ્થતા હોય તો ઝડપથી તબીબી તપાસ કરાવવી જરૂરી છે. સાંધામાં ચેપ પણ આવી જ રીતે દેખાઈ શકે છે અને તેમાં સમયસર સારવાર જરૂરી હોય છે.
ગાઉટને માત્ર 'યુરિક એસિડ વધી ગયું' કહીને અવગણવાને બદલે તેના સાચા કારણ અને હુમલાની પુષ્ટિ કરવી મહત્વપૂર્ણ છે. યોગ્ય નિદાન અને સારવારથી તીવ્ર હુમલાને નિયંત્રિત કરવા ઉપરાંત ભવિષ્યમાં વારંવાર થતા હુમલા અને સાંધાને થતા નુકસાનનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
)
