સવારે ઊઠતાં જ છીંકોની હારમાળા શરૂ થાય છે? વારંવાર થતી એલર્જીને સામાન્ય શરદી ન સમજો
સતત છીંકો, નાકમાંથી પાણી વહેવું, નાકમાં ખંજવાળ અને આંખોમાં પાણી આવવું એલર્જિક રાઇનાઇટિસના સામાન્ય સંકેતો હોઈ શકે છે
saurashtrabhoomi 
સવારે ઊઠ્યા પછી એકસાથે ઘણી છીંકો આવવી, નાકમાંથી પાણી વહેવું અથવા નાકમાં સતત ખંજવાળ અનુભવવી ઘણા લોકો માટે રોજિંદી સમસ્યા બની જાય છે. કેટલાક લોકો તેને વારંવાર થતી શરદી માનીને અવગણે છે. પરંતુ જો આ સમસ્યા ચોક્કસ સમયે અથવા ધૂળના સંપર્કમાં આવ્યા પછી વારંવાર થતી હોય તો તેના પાછળ એલર્જિક રાઇનાઇટિસ હોઈ શકે છે.
એલર્જિક રાઇનાઇટિસ ત્યારે થાય છે જ્યારે શરીરની રોગપ્રતિકારક પ્રણાલી સામાન્ય રીતે નુકસાનકારક ન હોય એવા ચોક્કસ પદાર્થો સામે વધારે પ્રતિક્રિયા આપે છે. ઘરની ધૂળમાં રહેલા ડસ્ટ માઇટ્સ, પરાગકણ, પ્રાણીઓના ત્વચા કે વાળના સૂક્ષ્મ કણો અને અન્ય એલર્જન કેટલાક લોકોમાં સમસ્યા શરૂ કરી શકે છે.
એલર્જિક રાઇનાઇટિસમાં સામાન્ય રીતે વારંવાર છીંકો, નાકમાંથી પાણી જેવું પ્રવાહી નીકળવું, નાક બંધ થવું અને નાકમાં ખંજવાળ જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. કેટલાક લોકોને આંખોમાં ખંજવાળ, લાલાશ અથવા પાણી આવવાની સમસ્યા પણ થઈ શકે છે.
શરદી અને એલર્જીના લક્ષણો ઘણીવાર એકસરખા લાગતા હોવાથી બંને વચ્ચેનો તફાવત સમજવો મુશ્કેલ થઈ શકે છે. સામાન્ય વાયરલ શરદીમાં ગળામાં દુખાવો, શરીરમાં અસ્વસ્થતા અથવા ક્યારેક તાવ જેવા લક્ષણો પણ હોઈ શકે છે. બીજી તરફ એલર્જીમાં નાક અને આંખોમાં ખંજવાળ તથા વારંવાર છીંકો વધુ સ્પષ્ટ હોઈ શકે છે. જોકે ચોક્કસ નિદાન માટે તબીબી મૂલ્યાંકન જરૂરી છે.
જે લોકોને સવારે સમસ્યા વધારે થાય છે તેમના માટે બેડરૂમમાં રહેલા એલર્જન પણ એક પરિબળ હોઈ શકે છે. બેડશીટ, તકિયા અને ગાદલામાં ડસ્ટ માઇટ્સ રહી શકે છે. ઘરમાં ધૂળનું પ્રમાણ ઓછું રાખવું, બેડિંગની નિયમિત સફાઈ કરવી અને વ્યક્તિને જાણીતા એલર્જનથી શક્ય તેટલું દૂર રહેવું મદદરૂપ થઈ શકે છે.
ઘણા લોકો વારંવાર નાક બંધ થતું હોય ત્યારે પોતાની રીતે નોઝલ ડીકોન્જેસ્ટન્ટ સ્પ્રેનો લાંબા સમય સુધી ઉપયોગ કરતા રહે છે. કેટલીક પ્રકારની સ્પ્રેનો વધુ સમય ઉપયોગ કરવાથી નાક બંધ થવાની સમસ્યા વધુ ખરાબ થઈ શકે છે. તેથી દવા અથવા નોઝલ સ્પ્રેનો નિયમિત ઉપયોગ તબીબી સલાહથી કરવો વધુ સુરક્ષિત છે.
જો એલર્જીના કારણે રોજિંદા કામ, અભ્યાસ અથવા ઊંઘ પર અસર થતી હોય તો ENT અથવા અન્ય યોગ્ય તબીબી નિષ્ણાતની સલાહ લેવી જોઈએ. લક્ષણો અને તબીબી ઇતિહાસના આધારે જરૂર પડે તો એલર્જી સંબંધિત વધુ તપાસ કરવામાં આવી શકે છે.
શ્વાસ લેવામાં અચાનક ગંભીર તકલીફ, હોઠ અથવા ગળામાં સોજો અથવા ગંભીર એલર્જિક પ્રતિક્રિયા જેવા લક્ષણો જોવા મળે તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ લેવી જરૂરી છે.
દરરોજ સવારે આવતી છીંકોને માત્ર હવામાનની અસર માનીને વર્ષો સુધી સહન કરવાની જરૂર નથી. સમસ્યા કયા સમયે અને કયા પરિબળના સંપર્ક પછી વધે છે તેની નોંધ રાખવાથી કારણ ઓળખવામાં મદદ મળી શકે છે. યોગ્ય નિદાન અને એલર્જનથી બચવાના પગલાં દ્વારા લક્ષણોને વધુ સારી રીતે નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
