અચાનક એક કાનથી ઓછું સંભળાવા લાગે છે? કાનમાં મેલ સમજીને રાહ જોવી પડી શકે ભારે

કાનથી ઓછું સંભળાવાની સમસ્યા સામાન્ય રીતે ધીમે ધીમે વધતી હોય એવું ઘણા લોકો માને છે. પરંતુ કેટલીક વ્યક્તિમાં સાંભળવાની ક્ષમતા અચાનક ઘટી શકે છે. ખાસ કરીને એક કાનથી થોડા કલાકો કે થોડા દિવસની અંદર અવાજ ખૂબ ઓછો સંભળાવા લાગે તો તેને માત્ર કાનમાં મેલ ભરાયો હશે એવું માનીને લાંબા સમય સુધી રાહ જોવી યોગ્ય નથી.
અચાનક સાંભળવાની ક્ષમતા ઘટવા પાછળ અનેક કારણો હોઈ શકે છે. કાનમાં વધુ મેલ જમા થવો, કાનમાં પ્રવાહી ભરાવું અથવા ચેપ જેવી સમસ્યાઓ અવાજને અંદર પહોંચવામાં અવરોધ ઊભો કરી શકે છે. પરંતુ કેટલાક કિસ્સામાં અંદરના કાન અથવા સાંભળવાની નસ સાથે જોડાયેલી સમસ્યાને કારણે અચાનક સેન્સરીન્યુરલ હિયરિંગ લોસ થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં વહેલી તકે તબીબી મૂલ્યાંકન મહત્વપૂર્ણ હોય છે.
વ્યક્તિને સવારે ઊઠ્યા પછી અચાનક એક કાનથી ઓછું સંભળાતું હોવાની જાણ થઈ શકે છે. કેટલાક લોકો ફોન એક કાન પર રાખે ત્યારે અવાજમાં મોટો તફાવત અનુભવે છે. સાથે કાન ભરાયેલું હોય તેવી લાગણી, કાનમાં સિસોટી કે ઘંટડી જેવો અવાજ અથવા ચક્કર જેવી ફરિયાદ પણ થઈ શકે છે.
સમસ્યા એ છે કે કાન ભરાયેલું લાગવાનું લક્ષણ મેલ અથવા શરદીમાં પણ થઈ શકે છે. તેથી વ્યક્તિ પોતાની રીતે ઇયરબડ, પિન અથવા અન્ય વસ્તુથી કાન સાફ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. આવું કરવાથી કાનની નળી અથવા પડદાને ઈજા થઈ શકે છે. કાનમાં અજાણ્યા ડ્રોપ નાખવા પણ યોગ્ય નથી, ખાસ કરીને કાનના પડદાની સ્થિતિ વિશે જાણ ન હોય ત્યારે.
અચાનક હિયરિંગ લોસનું કારણ દરેક કિસ્સામાં સ્પષ્ટ મળી આવે એવું જરૂરી નથી. કેટલાક કિસ્સામાં ચેપ, અંદરના કાનની સમસ્યા અથવા અન્ય તબીબી પરિબળો સાથે તેનો સંબંધ હોઈ શકે છે. ENT નિષ્ણાત કાનની તપાસ કર્યા બાદ સાંભળવાની ક્ષમતા માપવા માટે ઓડિયોમેટ્રી જેવી તપાસ કરાવી શકે છે.
અહીં સમયનું વિશેષ મહત્વ છે. અચાનક સેન્સરીન્યુરલ હિયરિંગ લોસની શંકા હોય તો સારવાર વહેલી શરૂ કરવી મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે. તેથી અચાનક એક કાનથી નોંધપાત્ર રીતે ઓછું સંભળાય તો થોડા દિવસ રાહ જોઈને તે પોતાની રીતે ઠીક થાય છે કે નહીં તે જોવાને બદલે ઝડપથી ENT નિષ્ણાતનો સંપર્ક કરવો વધુ સુરક્ષિત છે.
જો સાંભળવાની ક્ષમતામાં ઘટાડા સાથે ચહેરામાં નબળાઈ, બોલવામાં તકલીફ, હાથ-પગમાં અચાનક નબળાઈ, ગંભીર ચક્કર અથવા ચાલવામાં અસ્થિરતા જેવા લક્ષણો થાય તો તાત્કાલિક તબીબી મદદ જરૂરી છે. આવા લક્ષણો અન્ય ગંભીર ન્યુરોલોજિકલ પરિસ્થિતિ તરફ પણ સંકેત કરી શકે છે.
કાનનું સ્વાસ્થ્ય માત્ર અવાજ કેટલો ઊંચો સંભળાય છે એટલું જ નથી. સાંભળવાની ક્ષમતામાં અચાનક આવેલો ફેરફાર શરીરનો મહત્વપૂર્ણ સંકેત હોઈ શકે છે. ખાસ કરીને એક કાનમાં અચાનક મોટો ફેરફાર થાય ત્યારે ઘરગથ્થુ ઉપચારમાં સમય પસાર કરવાને બદલે યોગ્ય તપાસ કરાવવાથી જરૂરી સારવાર સમયસર શરૂ કરવાની તક મળી શકે છે.