ગુજરાતમાં ESIC યોજનાનો મોટો વિસ્તાર, 1 ઓક્ટોબરથી 31 જિલ્લાઓમાં પૂર્ણ અમલથી 1.20 કરોડ નાગરિકોને મળશે સુરક્ષા કવચ

ગાંધીનગર તા.29
ગુજરાતમાં શ્રમિકો અને તેમના પરિવારજનો માટે આરોગ્ય અને સામાજિક સુરક્ષાનું માળખું વધુ વ્યાપક બનવા જઈ રહ્યું છે. રાજ્યના શ્રમ અને રોજગાર મંત્રી કુંવરજીભાઈ બાવળિયાએ ગાંધીનગર ખાતે યોજાયેલી પત્રકાર પરિષદમાં ESIC યોજનાના વિસ્તરણ અંગે માહિતી આપતાં જણાવ્યું હતું કે આગામી 1 ઓક્ટોબર, 2026થી ગુજરાતના 31 જિલ્લાઓમાં કર્મચારી રાજ્ય વીમા નિગમ એટલે કે ESIC યોજનાનો પૂર્ણ અમલ કરવામાં આવશે. મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર આ વિસ્તરણ બાદ રાજ્યમાં શ્રમિકો અને તેમના પરિવારજનો સહિત આશરે 1.20 કરોડ નાગરિકો ESICના આરોગ્ય અને સામાજિક સુરક્ષા કવચ હેઠળ આવશે.
પત્રકાર પરિષદમાં શ્રમ અને રોજગાર રાજ્ય મંત્રી કાંતિભાઈ અમૃતિયા પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. કુંવરજીભાઈ બાવળિયાએ જણાવ્યું હતું કે ભારત સરકારના શ્રમ અને રોજગાર મંત્રાલય દ્વારા 25 સપ્ટેમ્બર, 2026ના રોજ જાહેરનામું પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવ્યું છે. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે સામાજિક સુરક્ષા સંહિતા, 2020 હેઠળ 1 ઓક્ટોબરથી રાજ્યના 16 આંશિક અમલીકૃત અને 15 બિનઅમલીકૃત મળી કુલ 31 જિલ્લાઓમાં ESIC યોજનાનો પૂર્ણ અમલ થશે.
ESICના અગાઉના સત્તાવાર દસ્તાવેજોમાં પણ ગુજરાતના રાજકોટ, પોરબંદર, મોરબી, મહેસાણા, ખેડા, સુરત અને સુરેન્દ્રનગર સહિતના અનેક જિલ્લાઓને આંશિક રીતે નોટિફાઇડ દર્શાવવામાં આવ્યા હતા, જે રાજ્ય સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલી હાલની માહિતીની પૃષ્ઠભૂમિ સાથે સુસંગત છે.
આ વિસ્તરણથી રાજ્યના અંદાજે 8થી 10 લાખ નવા શ્રમિકો અને તેમના પરિવારજનો ESICના દાયરામાં આવશે એવો સરકારનો અંદાજ છે. યોજના હેઠળ પાત્ર શ્રમિકોને કેશલેસ તબીબી સારવાર ઉપરાંત માંદગી દરમિયાન રોકડ સહાય, પ્રસૂતિ લાભ અને અપંગતા સહાય સહિતની આરોગ્યલક્ષી તથા સામાજિક સુરક્ષાની વિવિધ સેવાઓ મળી શકશે.
મંત્રી બાવળિયાના જણાવ્યા પ્રમાણે રાજ્યમાં હાલમાં આશરે 21.68 લાખ કામદારો ESIC હેઠળ નોંધાયેલા છે અને તેમના પરિવારજનોને જોડીને લગભગ 84 લાખ લાભાર્થીઓ આરોગ્ય તથા સામાજિક સુરક્ષાનો લાભ મેળવી રહ્યા છે. સમગ્ર ગુજરાતમાં યોજનાનો વિસ્તાર થયા બાદ વધુ 8થી 10 લાખ કામદારો નોંધાવાનો અંદાજ છે. પરિણામે નોંધાયેલા શ્રમિકોની સંખ્યા વધીને અંદાજે 32 લાખ સુધી પહોંચી શકે છે અને શ્રમિકો તથા તેમના પરિવારજનો સહિત કુલ લાભાર્થીઓની સંખ્યા આશરે 1.20 કરોડ થવાનો સરકારનો અંદાજ છે.
આ નિર્ણય હેઠળ અમરેલી, અરવલ્લી, બનાસકાંઠા, બોટાદ, છોટા ઉદેપુર, દાહોદ, ડાંગ, દેવભૂમિ દ્વારકા, ગીર સોમનાથ, કચ્છ, મહિસાગર, નર્મદા, પાટણ, તાપી અને વાવ-થરાદ સહિતના 15 જિલ્લાઓને પૂર્ણ અમલ હેઠળ આવરી લેવાની માહિતી આપવામાં આવી છે. જ્યારે અમદાવાદ, આણંદ, ભરૂચ, ભાવનગર, જામનગર, જૂનાગઢ, ખેડા, મહેસાણા, મોરબી, નવસારી, પંચમહાલ, પોરબંદર, રાજકોટ, સાબરકાંઠા, સુરત અને સુરેન્દ્રનગર જેવા અગાઉ આંશિક અમલીકૃત જિલ્લાઓના નિર્ધારિત વિસ્તારોને પણ સંપૂર્ણ અમલના દાયરામાં લાવવાની વાત કરવામાં આવી છે.
આરોગ્ય સુવિધાઓ અંગે માહિતી આપતાં મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે હાલમાં ગુજરાતમાં 103 ESIS ડિસ્પેન્સરી અને 11 ESIC/ESIS હોસ્પિટલો કાર્યરત છે. શ્રમિકોને નજીકમાં પ્રાથમિક સારવાર ઉપલબ્ધ બને તે માટે 234 CHC અને PHCને પણ એમ્પેનલ કરવામાં આવ્યા હોવાનું તેમણે જણાવ્યું હતું.
ESICની તબીબી સુવિધાઓમાં આગામી સમયમાં વધુ વધારો કરવાની પણ તૈયારી ચાલી રહી છે. મંત્રીના જણાવ્યા અનુસાર સાણંદ ખાતે 350 બેડ અને કલોલ-ગાંધીનગર ખાતે 150 બેડની ક્ષમતાવાળી ESIC હોસ્પિટલનું નિર્માણ કાર્ય પ્રગતિ હેઠળ છે. હાલોલ-પંચમહાલ અને સાવલી-વડોદરા ખાતે 100-100 બેડની નવી હોસ્પિટલ માટે જમીન ફાળવણીની પ્રક્રિયા અંતિમ તબક્કામાં હોવાનું પણ જણાવાયું છે.
આ ઉપરાંત મહેસાણા, ગાંધીધામ અને મોરબી ખાતે નવી ESIC હોસ્પિટલો શરૂ કરવા માટે રાજ્ય સરકાર કેન્દ્ર સરકારને ભલામણ મોકલશે. અમદાવાદ ખાતે ESIC મેડિકલ કોલેજ કાર્યરત કરવામાં આવી હોવાનું અને સુરતમાં નવી મેડિકલ કોલેજ માટેની પ્રક્રિયા ચાલી રહી હોવાનું પણ પત્રકાર પરિષદમાં જણાવાયું હતું.
શ્રમિકોને પોતાના રહેઠાણની નજીક સારવાર મળી રહે તે માટે છેલ્લા બે મહિનામાં 13 સરકારી અને 55 ખાનગી મળી કુલ 68 હોસ્પિટલોને ESICની પેનલમાં સામેલ કરવામાં આવી હોવાનું મંત્રીએ જણાવ્યું હતું. ઉપરાંત PM-JAY હેઠળની 900 ખાનગી અને 1,127 સરકારી હોસ્પિટલો મારફતે પણ પાત્ર શ્રમિકોને સીધી કેશલેસ સારવારનો લાભ ઉપલબ્ધ કરાવવાની વાત કરવામાં આવી છે.
ESICના વિસ્તરણમાં સૌરાષ્ટ્ર માટે પણ મહત્વની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. રાજકોટ ખાતે નવી ESIC પેટા પ્રાદેશિક કચેરી એટલે કે Sub-Regional Office (SRO)ને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. નવી કચેરી શરૂ થયા બાદ સૌરાષ્ટ્ર અને આસપાસના 12 જિલ્લાના શ્રમિકોના ESIC સંબંધિત વહીવટી કામકાજ, યોગદાન અને ક્લેમ સહિતની કામગીરી સ્થાનિક સ્તરે વધુ ઝડપથી થઈ શકશે તેમ મંત્રીએ જણાવ્યું હતું. ESICના હાલના ગુજરાત વહીવટી માળખામાં અમદાવાદ પ્રાદેશિક કચેરી ઉપરાંત વડોદરા અને સુરતની પેટા પ્રાદેશિક કચેરીઓનો ઉલ્લેખ સત્તાવાર દસ્તાવેજોમાં જોવા મળે છે.
મંત્રી બાવળિયાએ આ વિસ્તરણને શ્રમિક કલ્યાણ અને સામાજિક સુરક્ષાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું હતું. તેમણે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, કેન્દ્રીય શ્રમ અને રોજગાર મંત્રી ડૉ. મનસુખ માંડવિયા અને મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું હતું કે રાજ્યમાં વધુમાં વધુ પાત્ર શ્રમિકો સુધી આરોગ્ય અને સામાજિક સુરક્ષાના લાભ પહોંચાડવાનો હેતુ છે.
પત્રકાર પરિષદમાં ESI કોર્પોરેશનના પશ્ચિમ ઝોનના ઈન્સ્યોરન્સ કમિશનર રત્નેશ કુમાર ગૌતમ, રીજનલ ડાયરેક્ટર અમદાવાદ હેમંતકુમાર પાંડે, ESI મેડિકલ સર્વિસના નિયામક ડૉ. મોનિકા પટેલ અને રાજ્ય તબીબી અધિકારી ડૉ. વિજય ધાણક સહિતના અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.