વારંવાર મોઢું સૂકાઈ જાય છે? માત્ર પાણી ઓછું પીવાનું જ કારણ ન હોઈ શકે

તરસ લાગે ત્યારે થોડા સમય માટે મોઢું સૂકાઈ જવું સામાન્ય છે. ગરમી, ભારે શારીરિક પ્રવૃત્તિ અથવા શરીરમાં પાણીની અછત દરમિયાન પણ આવું થઈ શકે છે. પરંતુ પૂરતું પાણી પીવા છતાં દિવસભર મોઢું ચીકણું કે સૂકું લાગે, રાત્રે વારંવાર પાણી પીવા માટે ઊઠવું પડે અથવા સૂકો ખોરાક ગળવામાં મુશ્કેલી થાય તો આ સ્થિતિને માત્ર પાણીની અછત સાથે જોડવી યોગ્ય નથી.
મોઢામાં સતત સૂકાશ અનુભવાતી સ્થિતિને Xerostomia કહેવામાં આવે છે. ઘણી વખત તેની પાછળ salivary glands દ્વારા બનતી લાળનું પ્રમાણ ઘટવું જવાબદાર હોઈ શકે છે. લાળ માત્ર મોઢું ભીનું રાખવા માટે જ નથી. તે ખોરાક ગળવામાં, સ્વાદ અનુભવવામાં અને મોઢાના સ્વાસ્થ્યને જાળવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
લાળ ઓછી થાય ત્યારે વ્યક્તિને જીભ અથવા ગળામાં સૂકાશ, બોલવામાં તકલીફ, સૂકો ખોરાક ગળવામાં મુશ્કેલી અથવા મોઢામાં ચીકાશનો અનુભવ થઈ શકે છે. હોઠ વારંવાર સૂકાઈ શકે છે અને કેટલાક લોકોને જીભમાં બળતરા અથવા સ્વાદમાં ફેરફાર પણ થઈ શકે છે.
Dry Mouthનું એક સામાન્ય કારણ દવાઓ હોઈ શકે છે. એલર્જી, બ્લડ પ્રેશર, ડિપ્રેશન અને અન્ય અનેક સ્થિતિ માટે વપરાતી કેટલીક દવાઓ મોઢાની સૂકાશ કરી શકે છે. પરંતુ આ કારણે પોતાની રીતે prescribed દવા બંધ કરવી યોગ્ય નથી. સમસ્યા થાય તો ડૉક્ટરને જાણ કરીને દવા અથવા માત્રામાં ફેરફાર જરૂરી છે કે નહીં તે નક્કી કરવું જોઈએ.
કેટલીક તબીબી પરિસ્થિતિઓ પણ સતત Dry Mouth સાથે જોડાઈ શકે છે. અનિયંત્રિત બ્લડ શુગર, salivary glandની સમસ્યા અને કેટલાક autoimmune disordersમાં મોઢું સૂકાવાની ફરિયાદ થઈ શકે છે. તેથી લાંબા સમયથી રહેલી સમસ્યામાં માત્ર વધુ પાણી પીવાથી જ કારણનું નિદાન થતું નથી.
લાળનું પ્રમાણ લાંબા સમય સુધી ઓછું રહે તો દાંતના સ્વાસ્થ્ય પર અસર થઈ શકે છે. લાળ મોઢામાં એસિડને નિયંત્રિત કરવામાં અને દાંતને સુરક્ષિત રાખવામાં મદદ કરે છે. તેની અછતથી dental cavities, મોઢાના ચેપ અને અન્ય oral problemsનું જોખમ વધી શકે છે.
Dry Mouth સાથે દાંત ઝડપથી ખરાબ થતા હોય, મોઢામાં વારંવાર ચેપ થતો હોય અથવા ખોરાક ગળવામાં મુશ્કેલી થતી હોય તો dentist અથવા ડૉક્ટરની તપાસ કરાવવી યોગ્ય છે. ડૉક્ટર વ્યક્તિ કઈ દવાઓ લે છે, અન્ય લક્ષણો છે કે નહીં અને salivary glandsની સ્થિતિ અંગે મૂલ્યાંકન કરી શકે છે.
સામાન્ય રીતે દિવસ દરમિયાન થોડું-થોડું પાણી પીવું અને મોઢાની સારી સ્વચ્છતા જાળવવી ઉપયોગી છે. તમાકુ મોઢાના સ્વાસ્થ્યને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે, તેથી તેનો ઉપયોગ ટાળવો મહત્વપૂર્ણ છે. કેટલાક લોકોને sugar-free chewing gum લાળનું ઉત્પાદન વધારવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે, પરંતુ તે દરેક વ્યક્તિ માટે યોગ્ય હોય એવું જરૂરી નથી.
બજારમાં મળતા દરેક mouthwash Dry Mouth માટે યોગ્ય નથી. કેટલાક ઉત્પાદનો સૂકાશ વધારી શકે છે. તેથી સતત સમસ્યામાં પોતાની રીતે વિવિધ ઉત્પાદનો અજમાવવાને બદલે dental અથવા medical advice લેવી વધુ યોગ્ય છે.
ખાસ કરીને Dry Mouth સાથે આંખોમાં પણ સતત સૂકાશ, ગળવામાં નોંધપાત્ર મુશ્કેલી, ગળા અથવા ચહેરાની આસપાસ સોજો અથવા અન્ય નવા લક્ષણો જોવા મળે તો તબીબી તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.
મોઢું સૂકાવું સામાન્ય લાગતું લક્ષણ છે, પરંતુ જો તે અઠવાડિયાઓ સુધી ચાલુ રહે તો તેનું મૂળ કારણ શોધવું જરૂરી છે. સમયસર સારવારથી માત્ર અસ્વસ્થતા જ નહીં પરંતુ દાંત અને મોઢાના સ્વાસ્થ્યને થતું લાંબા ગાળાનું નુકસાન પણ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.