ઈરાન સાથેનું યુદ્ધ ‘ખૂબ જલ્દી’ જીતવાનો ટ્રમ્પનો દાવો, મિડટર્મ ચૂંટણી પહેલાં ફરી સૈન્ય હુમલાની શક્યતા નકારી નહીં

વોશિંગ્ટન તા.28
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા આ યુદ્ધ ‘ખૂબ જલ્દી’ જીતી જશે. રવિવારે આપેલા નિવેદનમાં ટ્રમ્પે યુદ્ધનો અંત આવ્યા બાદ વૈશ્વિક તેલના ભાવમાં મોટો ઘટાડો થવાની પણ આગાહી કરી હતી. સાથે જ નવેમ્બરમાં યોજાનારી અમેરિકાની મિડટર્મ ચૂંટણી પહેલાં ઈરાન સામે ફરી સૈન્ય હુમલા થઈ શકે છે કે નહીં તે અંગે પૂછવામાં આવતાં તેમણે આવી શક્યતાને નકારી નહોતી.
ટ્રમ્પે કહ્યું કે ઈરાન સાથેનો સંઘર્ષ પૂરો થયા બાદ તેલના ભાવ યુદ્ધ પહેલાંના સ્તરની નજીક ઝડપથી નીચે આવી શકે છે. જોકે તેલના ભાવ અંગેનું આ ટ્રમ્પનું અનુમાન છે. તાજેતરના અઠવાડિયાઓમાં ઈરાન યુદ્ધ અને વૈશ્વિક પુરવઠા અંગેની અનિશ્ચિતતાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઈલ બજારમાં દબાણ જોવા મળ્યું છે. રોઇટર્સના 22 સપ્ટેમ્બરના અહેવાલ પ્રમાણે બ્રેન્ટ ક્રૂડ આશરે 100 ડોલર પ્રતિ બેરલની નજીક હતું.
અમેરિકાનું મુખ્ય લક્ષ્ય શું છે તે અંગે ટ્રમ્પે ઈરાનને પરમાણુ હથિયાર મેળવતા રોકવાનો મુદ્દો આગળ કર્યો હતો. તેમણે દાવો કર્યો કે અમેરિકા ઈરાન પર સૈન્ય અને આર્થિક એમ બંને મોરચે દબાણ બનાવી રહ્યું છે અને સૈન્ય દૃષ્ટિએ અમેરિકા પહેલેથી જ સફળ થયું છે. જોકે તેમણે સાથે જ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેનો અર્થ સૈન્ય કાર્યવાહી સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ ગઈ છે એવો નથી.
અમેરિકાની મિડટર્મ ચૂંટણી પહેલાં ઈરાન સામે ફરી હુમલા થઈ શકે છે કે કેમ તે અંગે ટ્રમ્પને સીધો સવાલ કરવામાં આવ્યો હતો. તેના જવાબમાં તેમણે કોઈ ચોક્કસ યોજના જાહેર કરી નહોતી, પરંતુ આવી કાર્યવાહી ‘શક્ય’ હોવાનું કહી વિકલ્પ ખુલ્લો રાખ્યો હતો. અગાઉ પણ ટ્રમ્પે ઈરાન સાથે કોઈ સમજૂતી ન થાય તો વધુ સૈન્ય કાર્યવાહી અંગે ચેતવણી આપી છે.
ટ્રમ્પે ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા અંગે પણ આકરા દાવા કર્યા હતા. તેમણે ઈરાની ચલણનું મૂલ્ય ઘટ્યું હોવાનું કહી મોંઘવારી લગભગ 300 ટકા સુધી પહોંચી હોવાનો દાવો કર્યો હતો. જોકે આ આંકડો ટ્રમ્પનો દાવો છે અને તેને સ્વતંત્ર રીતે પ્રમાણિત આર્થિક આંકડા તરીકે રજૂ કરી શકાય નહીં. Fox News
બીજી તરફ ઈરાનના વિદેશ મંત્રી સૈયદ અબ્બાસ અરાઘચીએ પણ કડક પ્રતિક્રિયા આપી છે. NBC Newsના ‘Meet the Press’ કાર્યક્રમમાં તેમણે કહ્યું કે જો અમેરિકા ફરી હુમલો કરે તો ઈરાન તેનો સામનો કરવા સંપૂર્ણ રીતે તૈયાર છે. તેમણે ચેતવણી આપી કે પરિસ્થિતિ અત્યંત વિનાશક યુદ્ધ તરફ જાય તો પણ ઈરાન નવા હુમલા સામે ઊભું રહેશે.
જોકે અરાઘચીએ સૈન્ય ચેતવણીની સાથે કૂટનીતિનો વિકલ્પ પણ ખુલ્લો રાખ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ઈરાન શાંતિ માટેની કોઈ તક ગુમાવવા માગતું નથી અને વાતચીત માટે તૈયાર છે. તેમના કહેવા પ્રમાણે હવે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે નક્કી કરવાનું છે કે તેઓ કૂટનીતિ તરફ આગળ વધે છે કે ફરી સૈન્ય માર્ગ પસંદ કરે છે.
તાજેતરના દિવસોમાં બંને દેશો વચ્ચે કૂટનીતિક પ્રયાસો પણ થયા છે. રોઇટર્સના અહેવાલ પ્રમાણે અમેરિકન અને ઈરાની પ્રતિનિધિઓ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ ફરી ખોલવા અને અમેરિકાના આર્થિક નાકાબંધીના પગલાં હળવા કરવા સાથે જોડાયેલા તબક્કાવાર સમાધાન અંગે ચર્ચા કરી રહ્યા હતા. જોકે 26 સપ્ટેમ્બરે ટ્રમ્પે ઈરાનની તાજેતરની દરખાસ્તને જાહેરમાં નકારી કાઢી હતી.
આ પરિસ્થિતિમાં એક તરફ ટ્રમ્પ ટૂંક સમયમાં યુદ્ધ જીતવાનો અને ત્યારબાદ તેલના ભાવ ઘટવાનો દાવો કરી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ ઈરાન નવા હુમલાનો સામનો કરવાની તૈયારી દર્શાવવાની સાથે વાતચીતનો વિકલ્પ પણ ખુલ્લો રાખી રહ્યું છે. તેથી સંઘર્ષનો આગામી તબક્કો સૈન્ય કાર્યવાહી તરફ જાય છે કે ફરી કૂટનીતિક વાટાઘાટો તરફ વળે છે તેના પર હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નજર રહેશે.