સવારે પથારીમાંથી ઊઠીને પહેલું પગલું ભરતાં એડીમાં તીવ્ર દુખાવો થાય છે? Plantar Fasciitis હોઈ શકે
લાંબા સમય સુધી બેસ્યા પછી ચાલવાની શરૂઆતમાં એડીના તળિયે ચુભતો દુખાવો Plantar Fascia સાથે જોડાયેલી સમસ્યાનો સંકેત હોઈ શકે છે; સતત તકલીફમાં યોગ્ય તપાસ જરૂરી
saurashtrabhoomi 
સવારે ઊંઘમાંથી ઊઠીને જમીન પર પહેલું પગલું મૂકતાં જ એડીના તળિયે તીવ્ર ચુભતો દુખાવો અનુભવાય અને થોડું ચાલ્યા પછી તેમાં ઘટાડો થાય—આ ફરિયાદ ઘણા લોકોમાં જોવા મળે છે. ઘણી વખત તેને સામાન્ય થાક, footwear અથવા વધારે ચાલવાનું પરિણામ માની લેવામાં આવે છે. પરંતુ વારંવાર આવી સમસ્યા થતી હોય તો તેની પાછળ Plantar Fasciitis એક સંભવિત કારણ હોઈ શકે છે.
પગના તળિયે એડીના હાડકાથી આગળની તરફ જતી મજબૂત tissue bandને Plantar Fascia કહેવામાં આવે છે. તે પગના archને આધાર આપવામાં અને ચાલવા દરમિયાન પડતા ભારને સંભાળવામાં મદદ કરે છે. આ tissue પર વારંવાર વધારે તાણ આવવાથી તેમાં નાનાં ફેરફારો અને irritation વિકસી શકે છે, જેના કારણે એડીના તળિયે દુખાવો થઈ શકે છે.
Plantar Fasciitisની એક ખાસ ઓળખ એ છે કે આરામ કર્યા પછી ચાલવાની શરૂઆતમાં દુખાવો વધારે અનુભવાઈ શકે છે. સવારે પથારીમાંથી ઊઠ્યા પછીના પ્રથમ થોડા પગલાં ખાસ દુખાવાદાયક હોઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી ખુરશી પર બેઠા પછી ઊભા થઈને ચાલતી વખતે પણ આવી જ તકલીફ થઈ શકે છે.
થોડું ચાલવાથી શરૂઆતમાં દુખાવો ઓછો થઈ શકે છે, પરંતુ લાંબા સમય સુધી ઊભા રહેવા અથવા વધુ ચાલવાથી ફરી તકલીફ વધી શકે છે. સામાન્ય રીતે દુખાવો એડીના નીચેના અથવા અંદરની બાજુના ભાગમાં અનુભવાય છે.
વજનમાં વધારો, લાંબા સમય સુધી ઊભા રહેવાની નોકરી, અચાનક running અથવા walkingનું પ્રમાણ વધારવું અને પગની રચનાના કેટલાક ફેરફારો Plantar Fascia પર ભાર વધારી શકે છે. યોગ્ય support ન આપતાં footwear પણ કેટલાક લોકોમાં લક્ષણો વધારી શકે છે.
એડીમાં દુખાવો એટલે દરેક વખતે Plantar Fasciitis જ હોય એવું નથી. હાડકાંની ઈજા, nerve-related સમસ્યા, arthritis અથવા અન્ય કારણોથી પણ heel pain થઈ શકે છે. તેથી ઘણા અઠવાડિયા સુધી દુખાવો ચાલુ રહે તો માત્ર painkiller લઈને કામ ચલાવવું યોગ્ય નથી.
ડૉક્ટર સામાન્ય રીતે દુખાવાનું ચોક્કસ સ્થાન અને ક્યારે વધારે થાય છે તેની માહિતી સાથે પગની તપાસ કરે છે. દરેક દર્દીને X-ray અથવા MRI જરૂરી હોય એવું નથી. અન્ય કારણની શંકા હોય ત્યારે imagingની જરૂર પડી શકે છે.
Plantar Fasciitisના ઘણા દર્દીઓમાં surgeryની જરૂર પડતી નથી. યોગ્ય આરામ, તકલીફ વધારતી activityમાં થોડો ફેરફાર, calf અને plantar fascia માટે યોગ્ય stretching તથા supportive footwear મદદરૂપ થઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને physiotherapy અથવા અન્ય સારવારની જરૂર પડી શકે છે.
પોતાની રીતે વારંવાર steroid injection લેવડાવવું અથવા સોશિયલ મીડિયામાં બતાવેલી ખૂબ જ આક્રમક stretching કરવી યોગ્ય નથી. સારવાર દર્દીના લક્ષણો અને તકલીફ કેટલા સમયથી છે તેના આધારે નક્કી થવી જોઈએ.
અચાનક ઈજા પછી એડીમાં ગંભીર દુખાવો થયો હોય, પગ પર વજન મૂકી ન શકાય, નોંધપાત્ર સોજો કે લાલાશ હોય અથવા પગમાં સુન્નપણું-નબળાઈ જેવા લક્ષણો હોય તો વહેલી તકે તબીબી તપાસ કરાવવી જરૂરી છે.
સવારે પહેલું પગલું ભરતાં થતો એડીનો દુખાવો સામાન્ય લાગતો હોવા છતાં લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે તો રોજિંદી ચાલવાની ક્ષમતા પર અસર કરી શકે છે. સમયસર કારણ ઓળખીને યોગ્ય footwear, stretching અને જરૂરી સારવાર દ્વારા મોટાભાગના દર્દીઓમાં તકલીફને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
