પેટનો દુખાવો ધીમે ધીમે જમણી નીચેની બાજુ પહોંચે છે? એપેન્ડિસાઇટિસનો સંકેત હોઈ શકે
નાભિની આસપાસ શરૂ થયેલો દુખાવો જમણી નીચેની બાજુ વધવો, ભૂખ ન લાગવી, ઊબકા કે તાવ જેવા લક્ષણો Appendicitisમાં જોવા મળી શકે છે; તીવ્ર દુખાવામાં તપાસમાં વિલંબ ન કરવો
saurashtrabhoomi 
પેટમાં દુખાવો થવો ખૂબ સામાન્ય સમસ્યા છે. ગેસ, અપચો, કબજિયાત કે પેટના ચેપ સહિત અનેક કારણોથી દુખાવો થઈ શકે છે. પરંતુ કેટલાક લોકોમાં પેટનો દુખાવો શરૂઆતમાં નાભિની આસપાસ અનુભવાય અને થોડા કલાકોમાં પેટના જમણા નીચેના ભાગમાં વધુ સ્પષ્ટ તથા તીવ્ર બનતો જાય તો તેની પાછળ એપેન્ડિસાઇટિસ જેવી સ્થિતિ હોઈ શકે છે.
એપેન્ડિક્સ મોટા આંતરડાની શરૂઆતના ભાગ સાથે જોડાયેલું નાનું નળી જેવું અંગ છે. તેમાં સોજો અને ચેપ જેવી પ્રક્રિયા વિકસે ત્યારે તેને એપેન્ડિસાઇટિસ કહેવામાં આવે છે. આ એવી સ્થિતિ છે જેમાં સમયસર તબીબી મૂલ્યાંકન જરૂરી બની શકે છે.
એપેન્ડિસાઇટિસમાં દુખાવાની શરૂઆત દરેક વ્યક્તિમાં એકસરખી હોય એવું જરૂરી નથી. સામાન્ય રીતે દુખાવો નાભિની આસપાસ શરૂ થઈ પછી જમણી નીચેની બાજુ કેન્દ્રિત થઈ શકે છે. ચાલતી વખતે, ઉધરસ ખાતાં અથવા શરીર હલાવતાં દુખાવો વધતો હોય તેવી ફરિયાદ પણ થઈ શકે છે.
દુખાવા ઉપરાંત ભૂખ ઓછી થવી, ઊબકા, ઊલટી અથવા હળવો તાવ જેવા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે. કેટલાક લોકોને પેટ ફૂલેલું લાગવું અથવા મળની ટેવમાં ફેરફાર પણ થઈ શકે છે. બાળકો, વૃદ્ધો અને ગર્ભવતી મહિલાઓમાં લક્ષણો સામાન્ય પેટર્નથી અલગ હોઈ શકે છે.
માત્ર પેટના જમણા ભાગમાં દુખાવો થાય એટલે એપેન્ડિસાઇટિસ છે એવું નક્કી કરી શકાય નહીં. કિડની, મૂત્રમાર્ગ, આંતરડા અને મહિલાઓમાં પ્રજનન અંગો સાથે જોડાયેલી કેટલીક સમસ્યાઓ પણ સમાન વિસ્તારમાં દુખાવો કરી શકે છે. તેથી પોતાની રીતે નિદાન કરવાને બદલે ડૉક્ટરની તપાસ જરૂરી છે.
તબીબી મૂલ્યાંકન દરમિયાન ડૉક્ટર પેટની તપાસ કરી શકે છે. જરૂરિયાત પ્રમાણે લોહી અને પેશાબની તપાસ ઉપરાંત અલ્ટ્રાસાઉન્ડ અથવા CT Scan જેવી ઇમેજિંગ તપાસનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. દરેક દર્દીમાં તમામ તપાસ જરૂરી હોય એવું નથી.
એપેન્ડિસાઇટિસની શંકા હોય ત્યારે પોતાની રીતે વારંવાર પેઇનકિલર, એન્ટિબાયોટિક અથવા પેટ સાફ કરવાની દવા લઈને સારવારમાં વિલંબ કરવો યોગ્ય નથી. સારવાર દર્દીની સ્થિતિ અને તપાસના પરિણામોના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. ઘણા કિસ્સામાં એપેન્ડિક્સ દૂર કરવાની સર્જરીની જરૂર પડી શકે છે, જ્યારે પસંદગીના કેટલાક દર્દીમાં અન્ય સારવાર અંગે તબીબી ટીમ નિર્ણય લઈ શકે છે.
સારવારમાં વધુ વિલંબ થાય તો સોજો વધીને એપેન્ડિક્સમાં છિદ્ર થવું અથવા પેટની અંદર ચેપ ફેલાવા જેવી ગંભીર જટિલતા સર્જાઈ શકે છે. તેથી સતત વધતો જતો પેટનો દુખાવો ખાસ ધ્યાન માંગે છે.
ખાસ કરીને જમણી નીચેની બાજુ ખૂબ તીવ્ર અથવા સતત વધતો દુખાવો, વારંવાર ઊલટી, તાવ, પેટ કઠણ લાગવું અથવા વ્યક્તિ ખૂબ અસ્વસ્થ દેખાય તો ઝડપથી તબીબી સારવાર લેવી જરૂરી છે.
પેટના દરેક દુખાવાથી ગભરાવાની જરૂર નથી, પરંતુ દુખાવાની જગ્યા અને સ્વરૂપમાં થતો ફેરફાર મહત્વપૂર્ણ સંકેત બની શકે છે. નાભિની આસપાસ શરૂ થયેલો દુખાવો જમણી નીચેની બાજુ વધતો જાય તો તેને માત્ર ગેસ કે અપચો માનીને લાંબા સમય સુધી ઘરગથ્થુ સારવારમાં સમય પસાર કરવો યોગ્ય નથી.
