દૃષ્ટિ ધીમે ધીમે ધૂંધળી થાય છે? ચશ્માનો નંબર નહીં, મોતિયો પણ કારણ હોઈ શકે

ઉંમર વધવાની સાથે દૃષ્ટિમાં થોડો ફેરફાર થવો સામાન્ય માનવામાં આવે છે. તેથી વાંચવામાં મુશ્કેલી પડે અથવા દૂરનું ધૂંધળું દેખાય ત્યારે ઘણા લોકો માત્ર ચશ્માનો નંબર બદલાયો હશે એવું માને છે. પરંતુ આંખની દૃષ્ટિ ધીમે ધીમે ધૂંધળી થતી જાય અને ખાસ કરીને રાત્રે જોવામાં વધુ તકલીફ અનુભવાતી હોય તો તેની પાછળ મોતિયો એટલે કે Cataract પણ જવાબદાર હોઈ શકે છે.
આંખની અંદર કુદરતી લેન્સ હોય છે, જે પ્રકાશને રેટિના પર યોગ્ય રીતે કેન્દ્રિત કરવામાં મદદ કરે છે. સામાન્ય સ્થિતિમાં આ લેન્સ પારદર્શક હોય છે. મોતિયામાં લેન્સ ધીમે ધીમે ધૂંધળો બનવા લાગે છે, જેના કારણે આંખમાં પ્રવેશતો પ્રકાશ યોગ્ય રીતે પસાર થઈ શકતો નથી અને દૃષ્ટિ પર અસર થાય છે.
મોતિયો સામાન્ય રીતે ધીમે ધીમે વિકસે છે. શરૂઆતમાં વ્યક્તિને મોટો ફેરફાર અનુભવાતો નથી. સમય જતાં દૃષ્ટિ ધૂંધળી અથવા ધુમ્મસભરી લાગવી, ઓછા પ્રકાશમાં જોવામાં મુશ્કેલી થવી અને તેજ પ્રકાશથી વધારે તકલીફ થવા જેવી ફરિયાદ થઈ શકે છે.
કેટલાક લોકોને રાત્રે વાહન ચલાવતી વખતે સામેથી આવતા વાહનની હેડલાઇટ ખૂબ તેજ લાગે છે અથવા પ્રકાશની આસપાસ Halo જેવો અનુભવ થાય છે. રંગો પહેલાં જેટલા તેજ ન લાગવા અથવા થોડા ઝાંખા દેખાવા પણ મોતિયા સાથે જોડાયેલો ફેરફાર હોઈ શકે છે. ચશ્માનો નંબર વારંવાર બદલવાની જરૂર પડતી હોય તો પણ આંખની સંપૂર્ણ તપાસ ઉપયોગી બની શકે છે.
ઉંમર વધવું મોતિયા માટે મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે, પરંતુ માત્ર વૃદ્ધ લોકોને જ મોતિયો થાય એવું નથી. ડાયાબિટીસ, આંખને થયેલી ઈજા, કેટલીક દવાઓનો લાંબા સમયનો ઉપયોગ અને અન્ય પરિબળો કેટલાક લોકોમાં મોતિયાના વિકાસ સાથે જોડાયેલા હોઈ શકે છે.
મોતિયાનું નિદાન માત્ર દૃષ્ટિ ધૂંધળી હોવાના આધારે કરી શકાય નહીં. ગ્લુકોમા, રેટિનાની સમસ્યા અથવા ચશ્માના નંબર સહિત અન્ય અનેક કારણો પણ દૃષ્ટિમાં ફેરફાર કરી શકે છે. આંખના નિષ્ણાત દ્વારા કરવામાં આવતી સંપૂર્ણ તપાસથી લેન્સ અને આંખના અન્ય ભાગોની સ્થિતિ જાણી શકાય છે.
શરૂઆતના તબક્કામાં ચશ્માનો યોગ્ય નંબર, વધુ સારો પ્રકાશ અને રોજિંદા કાર્યોમાં કેટલાક ફેરફારથી વ્યક્તિને મદદ મળી શકે છે. પરંતુ મોતિયાને દૂર કરવા માટે કોઈ સામાન્ય આઇ ડ્રોપ કે ઘરગથ્થુ ઉપચાર સાબિત સારવાર નથી. જ્યારે મોતિયાના કારણે વાંચવું, વાહન ચલાવવું અથવા રોજિંદા કામ કરવામાં નોંધપાત્ર મુશ્કેલી થવા લાગે ત્યારે આંખના નિષ્ણાત સર્જરી અંગે સલાહ આપી શકે છે.
મોતિયાની સર્જરીમાં ધૂંધળા થયેલા કુદરતી લેન્સને દૂર કરીને સામાન્ય રીતે કૃત્રિમ ઇન્ટ્રાઓક્યુલર લેન્સ મૂકવામાં આવે છે. સર્જરી ક્યારે જરૂરી છે તેનો નિર્ણય માત્ર મોતિયો કેટલો 'પાક્યો' છે તેના આધારે નહીં પરંતુ દૃષ્ટિ અને રોજિંદા જીવન પર તેની કેટલી અસર થાય છે તે સહિતના પરિબળો પરથી લેવામાં આવે છે.
મોતિયો સામાન્ય રીતે અચાનક તીવ્ર આંખના દુખાવાનું કારણ નથી. તેથી આંખમાં અચાનક દુખાવો, લાલાશ, અચાનક દૃષ્ટિ ઘટવી, પ્રકાશના ચમકારા અથવા પડદો પડતો હોય તેવી છાયા દેખાય તો તેને મોતિયો માનીને રાહ જોવી યોગ્ય નથી. આવા લક્ષણોમાં ઝડપથી આંખના નિષ્ણાતની તપાસ જરૂરી છે.
દૃષ્ટિ ધીમે ધીમે બદલાય ત્યારે ઉંમરની સામાન્ય અસર માનીને વર્ષો સુધી અવગણવાને બદલે નિયમિત Eye Check-up કરાવવું મહત્વપૂર્ણ છે. મોતિયાની સમયસર ઓળખથી વ્યક્તિ પોતાની જરૂરિયાત પ્રમાણે યોગ્ય સમયે સારવાર અંગે નિર્ણય લઈ શકે છે અને રોજિંદા જીવનની દૃષ્ટિ સંબંધિત મુશ્કેલીઓ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.