શરીરની એક બાજુ બળતરા બાદ ફોલ્લા દેખાય છે? Shinglesના સંકેતોને સમયસર ઓળખો
ત્વચા પર ફોલ્લા દેખાય તે પહેલાં દુખાવો, બળતરા કે ઝણઝણાટી શરૂ થઈ શકે છે; આંખ કે ચહેરાની આસપાસ લક્ષણો હોય તો ઝડપી તબીબી તપાસ જરૂરી
saurashtrabhoomi 
શરીરના કોઈ એક ભાગમાં અચાનક બળતરા, ઝણઝણાટી અથવા સ્પર્શ કરતાં દુખાવો શરૂ થાય અને થોડા સમય પછી એ જ વિસ્તારમાં ફોલ્લાવાળી ચકતી દેખાવા લાગે તો તેની પાછળ Shingles એટલે કે Herpes Zoster હોઈ શકે છે. શરૂઆતમાં માત્ર દુખાવો હોવાને કારણે કેટલીક વ્યક્તિ તેને સ્નાયુ અથવા નસની સામાન્ય સમસ્યા માની શકે છે.
Shinglesનું કારણ Varicella-Zoster Virus છે. આ એ જ વાયરસ છે જે Chickenpox માટે જવાબદાર છે. ચિકનપોક્સ થયા પછી વાયરસ શરીરમાં કેટલીક નસોની નજીક નિષ્ક્રિય સ્થિતિમાં રહી શકે છે અને વર્ષો પછી ફરી સક્રિય થઈ Shinglesનું કારણ બની શકે છે.
Shinglesમાં શરૂઆતના લક્ષણો તરીકે ત્વચાના ચોક્કસ વિસ્તારમાં બળતરા, ઝણઝણાટી, ખંજવાળ અથવા અસામાન્ય સંવેદનશીલતા થઈ શકે છે. ત્યારબાદ સામાન્ય રીતે શરીરની એક બાજુ પટ્ટા જેવી જગ્યામાં લાલાશ અને નાના પ્રવાહી ભરેલા ફોલ્લા વિકસી શકે છે. છાતી અથવા પીઠના ભાગમાં તે જોવા મળે છે, પરંતુ શરીરના અન્ય ભાગો પણ અસરગ્રસ્ત થઈ શકે છે.
દરેક વ્યક્તિમાં લક્ષણોની તીવ્રતા એકસરખી હોતી નથી. કેટલાક લોકોને હળવો દુખાવો થાય છે, જ્યારે કેટલાકમાં ત્વચાનો સ્પર્શ પણ અસહ્ય લાગે એટલી નસની પીડા થઈ શકે છે. ફોલ્લા સૂકાઈ ગયા પછી પણ કેટલાક લોકોમાં અસરગ્રસ્ત નસના વિસ્તારમાં લાંબા સમય સુધી દુખાવો રહી શકે છે. આ જટિલતાને Postherpetic Neuralgia કહેવામાં આવે છે.
Shingles પોતે સામાન્ય રીતે એક વ્યક્તિમાંથી બીજી વ્યક્તિમાં 'Shingles' તરીકે ફેલાતો નથી. જોકે ફોલ્લાના પ્રવાહી સાથે સીધા સંપર્કથી એવા વ્યક્તિને Varicella-Zoster Virus ફેલાઈ શકે છે જેને અગાઉ Chickenpox થયો નથી અથવા તેની સામે રક્ષણ નથી; તેમાં Chickenpox વિકસી શકે છે. તેથી ફોલ્લા ઢાંકીને રાખવા, હાથ સ્વચ્છ રાખવા અને જોખમ ધરાવતા લોકો સાથે સીધો સંપર્ક ટાળવા અંગે તબીબી સલાહ અનુસરવી જરૂરી છે.
Shinglesની સારવારમાં સમય મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે. એન્ટિવાયરલ દવાઓ કેટલાક દર્દીઓમાં ઉપયોગી હોય છે અને સામાન્ય રીતે રેશ શરૂ થયા પછી વહેલી તકે સારવાર શરૂ કરવાથી વધુ લાભ મળી શકે છે. તેથી ફોલ્લા દેખાયા બાદ ઘણા દિવસો સુધી માત્ર ઘરગથ્થુ ઉપચાર કરતાં રહેવું યોગ્ય નથી.
ફોલ્લા ખંજવાળવા કે ફોડવાનો પ્રયાસ ન કરવો જોઈએ. ત્વચા સ્વચ્છ રાખવી અને ડૉક્ટરની સલાહ પ્રમાણે દુખાવો તથા ત્વચાની કાળજી લેવી વધુ યોગ્ય છે. પોતાની રીતે કોઈપણ સ્ટેરોઇડ અથવા અજાણી ક્રીમ લગાવવી ટાળવી જોઈએ.
ખાસ ચિંતા ત્યારે જરૂરી છે જ્યારે Shinglesનો રેશ આંખ, કપાળ અથવા નાકની આસપાસ દેખાય. વાયરસ આંખને અસર કરે તો દૃષ્ટિ માટે ગંભીર સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં ઝડપથી તબીબી તપાસ જરૂરી છે. કાન અથવા ચહેરાની આસપાસના લક્ષણો સાથે ચહેરામાં નબળાઈ કે સાંભળવામાં ફેરફાર થાય તો પણ તાત્કાલિક સલાહ લેવી જોઈએ.
રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી હોય તેવી વ્યક્તિમાં Shingles વધુ ગંભીર બની શકે છે. શરીરના ઘણા ભાગમાં ફોલ્લા ફેલાય, ખૂબ તાવ આવે, ગંભીર નબળાઈ અનુભવાય અથવા વ્યક્તિની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોય તો ઝડપથી ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જરૂરી છે.
શરીરની એક બાજુ અચાનક શરૂ થયેલી બળતરા અને ત્યારબાદ દેખાતા ફોલ્લાને સામાન્ય એલર્જી માનીને અવગણવું યોગ્ય નથી. Shinglesની સમયસર ઓળખ અને યોગ્ય સારવારથી લક્ષણોને નિયંત્રિત કરવામાં તથા કેટલીક જટિલતાઓનું જોખમ ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
