વજનમાં અચાનક ફેરફાર અને સતત થાક લાગે છે? થાઇરોઇડની સમસ્યાના હોઈ શકે છે સંકેત
શરીરના મેટાબોલિઝમ અને હોર્મોનલ સંતુલન માટે થાઇરોઇડ ગ્રંથિ મહત્ત્વપૂર્ણ; TSH અને અન્ય રક્ત પરીક્ષણો દ્વારા સમસ્યાની ઓળખ કરી શકાય છે
saurashtrabhoomi 
આજના સમયમાં હોર્મોનલ અસંતુલનને લગતી સમસ્યાઓમાં થાઇરોઇડની બીમારી પણ મહત્ત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. ગરદનના આગળના ભાગમાં આવેલી નાની થાઇરોઇડ ગ્રંથિ શરીરના મેટાબોલિઝમ, ઊર્જાના ઉપયોગ અને શરીરની અનેક કામગીરીને નિયંત્રિત કરવામાં મદદરૂપ હોર્મોન્સ બનાવે છે. જ્યારે આ ગ્રંથિ પૂરતા પ્રમાણમાં હોર્મોન્સ બનાવતી નથી અથવા જરૂર કરતાં વધારે હોર્મોન્સ બનાવે છે, ત્યારે શરીરની સામાન્ય કામગીરીમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
થાઇરોઇડની સમસ્યા કેટલા પ્રકારની હોય છે?
થાઇરોઇડની સમસ્યાના મુખ્ય બે પ્રકાર છે. હાઇપોથાઇરોઇડિઝમમાં થાઇરોઇડ ગ્રંથિ પૂરતા હોર્મોન્સ બનાવી શકતી નથી. તેના કારણે શરીરની કામગીરી ધીમી પડી શકે છે. જ્યારે હાઇપરથાઇરોઇડિઝમમાં ગ્રંથિ જરૂર કરતાં વધારે હોર્મોન્સ બનાવે છે, જેના કારણે શરીરની કેટલીક પ્રક્રિયાઓ ઝડપી બની જાય છે.
આ બંને સ્થિતિમાં લક્ષણો અને સારવાર અલગ હોઈ શકે છે. તેથી યોગ્ય તપાસ વિના માત્ર લક્ષણોના આધારે થાઇરોઇડની બીમારી નક્કી કરવી યોગ્ય નથી.
હાઇપોથાઇરોઇડિઝમનાં લક્ષણો શું છે?
થાઇરોઇડ હોર્મોન્સનું પ્રમાણ ઓછું હોય ત્યારે સતત થાક લાગવો, વજન વધવું, ઠંડી વધારે લાગવી, કબજિયાત, ત્વચા શુષ્ક થવી અને વાળ ખરવા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને યાદશક્તિ અને ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મુશ્કેલી તેમજ મહિલાઓમાં માસિક ધર્મ અનિયમિત થવાની ફરિયાદ પણ જોવા મળે છે.
હાઇપરથાઇરોઇડિઝમમાં શું થાય છે?
આ સ્થિતિમાં હૃદયના ધબકારા ઝડપી થવા, વધારે પરસેવો આવવો, ગરમી સહન ન થવી, વજન ઘટવું, હાથમાં ધ્રુજારી, ઊંઘમાં તકલીફ અને ચિંતા જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. કેટલાક કિસ્સામાં ભૂખ વધવા છતાં વજન ઘટતું જોવા મળે છે.
થાઇરોઇડની તપાસ કેવી રીતે થાય છે?
થાઇરોઇડની સમસ્યાની ઓળખ માટે ડૉક્ટર સામાન્ય રીતે TSH નામનું રક્ત પરીક્ષણ કરાવવાની સલાહ આપે છે. જરૂરિયાત મુજબ Free T4 અને અન્ય પરીક્ષણો પણ કરાવવામાં આવે છે. આ રિપોર્ટના આધારે થાઇરોઇડની કામગીરી સામાન્ય છે કે નહીં તે જાણી શકાય છે.
થાઇરોઇડની સારવાર અને સાવચેતી
હાઇપોથાઇરોઇડિઝમમાં શરીરમાં ઓછા બનતા હોર્મોનની ભરપાઈ કરવા માટે ડૉક્ટર લેવોથાયરોક્સિન દવા આપી શકે છે. હાઇપરથાઇરોઇડિઝમ માટે તેની સ્થિતિ પ્રમાણે અલગ દવાઓ અથવા અન્ય સારવારની જરૂર પડી શકે છે.
થાઇરોઇડની દવા પોતાની રીતે શરૂ કરવી, બંધ કરવી કે તેની માત્રામાં ફેરફાર કરવો જોખમી બની શકે છે. નિયમિત તપાસ અને ડૉક્ટરની સલાહ મુજબ સારવાર ચાલુ રાખવી જરૂરી છે.
થાઇરોઇડની સમસ્યા યોગ્ય નિદાન અને સારવારથી નિયંત્રણમાં રાખી શકાય છે. તેથી લાંબા સમય સુધી અસામાન્ય લક્ષણો અનુભવાય તો તેને સામાન્ય થાક કે વજનના ફેરફાર સમજીને અવગણવાને બદલે તબીબી તપાસ કરાવવી જોઈએ.
.jpg)
