વારંવાર માથાનો દુખાવો થાય છે? માઇગ્રેન હોઈ શકે છે, આ લક્ષણોને ઓળખવા જરૂરી

આજની ભાગદોડભરી જીવનશૈલીમાં માથાનો દુખાવો એક સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે. કામનો તણાવ, અનિયમિત ભોજન, પૂરતો આરામ ન મળવો અને અન્ય સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત કારણોસર માથામાં દુખાવો થઈ શકે છે. જોકે, વારંવાર થતો અથવા અસહ્ય માથાનો દુખાવો માત્ર થાકનું પરિણામ જ હોય એવું જરૂરી નથી. કેટલાક કિસ્સામાં તે માઇગ્રેન નામની ન્યુરોલોજીકલ સ્થિતિનું લક્ષણ હોઈ શકે છે.
માઇગ્રેન એટલે શું?
માઇગ્રેન એક પ્રકારની ન્યુરોલોજીકલ સમસ્યા છે, જેમાં વ્યક્તિને વારંવાર માથાનો તીવ્ર દુખાવો થઈ શકે છે. સામાન્ય રીતે માથાની એક બાજુ ધબકારા જેવો દુખાવો અનુભવાય છે, જે શારીરિક હલનચલનથી વધી શકે છે. કેટલાક લોકોને આ સાથે ઊબકા, ઊલટી અને પ્રકાશ કે અવાજ પ્રત્યે વધારે સંવેદનશીલતા પણ અનુભવાય છે.
માઇગ્રેનનો હુમલો કેટલાક કલાકોથી લઈને ત્રણ દિવસ સુધી રહી શકે છે. દરેક વ્યક્તિમાં તેની તીવ્રતા અને લક્ષણો અલગ હોઈ શકે છે.
માઇગ્રેનનાં મુખ્ય લક્ષણો કયા છે?
માઇગ્રેનમાં માથાની એક બાજુ દુખાવો થવો, આંખો અને કપાળની આસપાસ દબાણ અનુભવવું, ઊબકા આવવા, ઊલટી થવી અને તેજ પ્રકાશ કે અવાજ સહન ન થવો જેવા લક્ષણો જોવા મળી શકે છે.
કેટલાક લોકોને માથાનો દુખાવો શરૂ થાય તે પહેલાં આંખો સામે ઝબકારા, વાંકીચૂકી રેખાઓ અથવા ઝાંખું દેખાવું જેવા સંકેતો પણ મળી શકે છે. આ સ્થિતિને ઓરા કહેવામાં આવે છે. દરેક માઇગ્રેનના દર્દીને આવા સંકેતો મળે જ એવું નથી.
માઇગ્રેન થવાનાં કારણો અને ટ્રિગર
માઇગ્રેનનું ચોક્કસ કારણ સંપૂર્ણપણે જાણી શકાયું નથી. જોકે, કેટલાક પરિબળો માઇગ્રેનનો હુમલો શરૂ કરવામાં ભૂમિકા ભજવી શકે છે. તેમાં માનસિક તણાવ, અનિયમિત ઊંઘ, લાંબા સમય સુધી ભૂખ્યા રહેવું, ભોજનનો સમય બદલવો, વધુ પડતું કેફીન અને કેટલાક લોકોમાં ચોક્કસ ખાદ્ય પદાર્થોનો સમાવેશ થાય છે.
મહિલાઓમાં માસિક ચક્ર દરમિયાન હોર્મોનલ ફેરફારોને કારણે પણ માઇગ્રેનની સમસ્યા વધી શકે છે. કયા પરિબળથી માથાનો દુખાવો વધે છે તે જાણવા માટે લક્ષણો અને રોજિંદી આદતોની નોંધ રાખવી ઉપયોગી બની શકે છે.
માઇગ્રેનથી બચવા માટે શું કરવું?
દરરોજ નિયમિત સમયે ભોજન લેવું, પૂરતી ઊંઘ મેળવવી, તણાવ ઘટાડવાના પ્રયાસ કરવા અને વ્યક્તિગત રીતે માઇગ્રેન વધારતા પરિબળોથી દૂર રહેવું જરૂરી છે. વારંવાર માઇગ્રેન થતો હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જોઈએ. યોગ્ય સારવારથી માઇગ્રેનના હુમલાની તીવ્રતા અને આવર્તન ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
દુખાવાની દવાઓ વારંવાર પોતાની રીતે લેવી યોગ્ય નથી, કારણ કે અતિશય ઉપયોગથી માથાનો દુખાવો વધુ વાર થવાની સમસ્યા ઊભી થઈ શકે છે.
ક્યારે તાત્કાલિક સારવાર લેવી?
જો અચાનક જીવનનો સૌથી તીવ્ર માથાનો દુખાવો શરૂ થાય, શરીરના એક ભાગમાં નબળાઈ આવે, બોલવામાં મુશ્કેલી થાય, દૃષ્ટિ ગુમાય અથવા તાવ સાથે ગરદન અકડે, તો તાત્કાલિક તબીબી સારવાર લેવી જરૂરી છે. આવા લક્ષણોને સામાન્ય માઇગ્રેન સમજીને અવગણવા નહીં.