આંગળી વાળ્યા પછી અચાનક અટકી જાય છે? ‘Trigger Finger’નો સંકેત હોઈ શકે
આંગળી સીધી કરતાં ક્લિક જેવો અનુભવ, સવારે વધારે જકડાશ અને હથેળીના મૂળ પાસે દુખાવો થાય તો ટેન્ડન સાથે જોડાયેલી આ સમસ્યાની તપાસ જરૂરી બની શકે છે
saurashtrabhoomi 
સવારે ઊઠ્યા પછી હાથની કોઈ એક આંગળી વાળેલી સ્થિતિમાં અટકી ગઈ હોય અને તેને સીધી કરવા માટે થોડું જોર કરવું પડે, અથવા આંગળી સીધી કરતી વખતે અચાનક 'ક્લિક' કે ઝટકા જેવો અનુભવ થાય તો તેને સામાન્ય જકડાશ માનીને લાંબા સમય સુધી અવગણવું યોગ્ય નથી. આ પ્રકારની સમસ્યા Trigger Finger સાથે જોડાયેલી હોઈ શકે છે.
Trigger Fingerનું તબીબી નામ Stenosing Tenosynovitis છે. હાથની આંગળીઓને વાળવામાં મદદ કરતા ટેન્ડન એક પ્રકારની આવરણવાળી નળીમાંથી પસાર થાય છે. ટેન્ડન અથવા તેની આસપાસની રચનામાં સોજો કે જાડાઈ વધે ત્યારે ટેન્ડન સરળતાથી આગળ-પાછળ સરકી શકતું નથી. પરિણામે આંગળી વાળતી કે સીધી કરતી વખતે અટકવાનો અથવા ક્લિક થવાનો અનુભવ થઈ શકે છે.
શરૂઆતમાં હથેળીમાં અસરગ્રસ્ત આંગળીના મૂળ પાસે હળવો દુખાવો અથવા સંવેદનશીલતા થઈ શકે છે. કેટલાક લોકોને ત્યાં નાની ગાંઠ જેવી રચના પણ અનુભવાય છે. ત્યારબાદ આંગળી હલાવતી વખતે ક્લિક અથવા પોપિંગ જેવો અનુભવ થવા લાગે છે.
લક્ષણો ખાસ કરીને સવારે વધારે હોઈ શકે છે. ઊંઘમાંથી ઊઠ્યા પછી આંગળી જકડાયેલી લાગે અને થોડું હલનચલન કર્યા પછી સુધારો અનુભવાય એવું બની શકે છે. સમસ્યા વધે ત્યારે આંગળી વાળેલી સ્થિતિમાં લોક થઈ શકે છે અને બીજા હાથની મદદથી સીધી કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
Trigger Finger કોઈપણ આંગળીમાં થઈ શકે છે. અંગૂઠામાં થાય ત્યારે તેને Trigger Thumb પણ કહેવામાં આવે છે. હાથનો વારંવાર મજબૂત grip માટે ઉપયોગ કરવો કેટલાક લોકોમાં સમસ્યા સાથે જોડાયેલો હોઈ શકે છે. ડાયાબિટીસ અને કેટલીક અન્ય તબીબી પરિસ્થિતિ ધરાવતા લોકોમાં પણ તેનું જોખમ વધારે જોવા મળે છે.
માત્ર આંગળીમાં દુખાવો થાય એટલે Trigger Finger છે એવું નક્કી કરી શકાય નહીં. સાંધાનો સોજો, ઈજા અથવા અન્ય tendon અને joint સમસ્યાઓ પણ આંગળીમાં તકલીફ કરી શકે છે. તેથી લક્ષણો સતત રહે તો તબીબી તપાસ દ્વારા કારણની પુષ્ટિ કરવી જરૂરી છે.
શરૂઆતના તબક્કામાં તકલીફ વધારતી પ્રવૃત્તિમાં થોડો ફેરફાર, આરામ અથવા સ્થિતિ પ્રમાણે splint જેવા વિકલ્પ ઉપયોગી થઈ શકે છે. કેટલાક દર્દીઓમાં ડૉક્ટર દવા અથવા steroid injection અંગે વિચાર કરી શકે છે. જો આંગળી વારંવાર લોક થતી રહે અને અન્ય સારવારથી પૂરતી રાહત ન મળે તો પસંદગીના દર્દીઓમાં નાની સર્જિકલ પ્રક્રિયાની જરૂર પડી શકે છે.
પોતાની રીતે આંગળીને વારંવાર જોરથી ખેંચીને સીધી કરવાનો પ્રયાસ કરવો યોગ્ય નથી. ખાસ કરીને દુખાવો અને સોજો વધી રહ્યો હોય તો વધુ દબાણથી સમસ્યા વધી શકે છે.
જો આંગળી સંપૂર્ણપણે લોક થઈ ગઈ હોય, હાથના ઉપયોગમાં નોંધપાત્ર તકલીફ થતી હોય અથવા દુખાવો સતત વધી રહ્યો હોય તો Orthopedic અથવા Hand Specialistની સલાહ લેવી યોગ્ય છે. ઈજા પછી આંગળી હલતી ન હોય તો પણ તપાસમાં વિલંબ ન કરવો જોઈએ.
Trigger Finger સામાન્ય રીતે જીવલેણ સમસ્યા નથી, પરંતુ લાંબા સમય સુધી અવગણવાથી હાથના રોજિંદા ઉપયોગમાં તકલીફ વધી શકે છે. સવારે વારંવાર થતી જકડાશ અને આંગળી સીધી કરતાં ક્લિક કે લોક થવાની સમસ્યાને સમયસર ઓળખવાથી યોગ્ય સારવાર મેળવી શકાય છે.
